Zoeken
  • Florent Meier

Sturen op onderwijskwaliteit in turbulente tijden

Vanuit het oogpunt van verandering is de Covid-19 crisis het meest effectieve ‘burning platform’ dat de onderwijssector kon overkomen. Door social (of eigenlijk: physical) distancing is alle contactonderwijs op scholen, hogescholen en universiteiten stopgezet. In plaats daarvan worden lessen en colleges in interactieve vorm online aangeboden.

Voor de meeste docenten is dat nieuw. Met behulp van de ICT afdeling en hedendaagse software zijn onderwijsinstellingen erin geslaagd deze plotselinge omslag te realiseren. In elk geval in technische zin, want online een college geven is ècht heel wat anders dan in de (vertrouwde) collegezaal.

De eerste reacties uit het veld geven een beeld van pionieren: Niet alleen is het online lesgeven iets nieuws, de Covid-19 crisis brengt veel emoties met zich mee die ook in het contact op afstand een plek moeten krijgen. Zo maken studenten zich zorgen over (de gezondheid van) familie en vrienden maar ook over hun inkomsten nu baantjes in de horeca zijn weggevallen. En docenten moeten in zeer korte tijd zich de specifieke vaardigheden van online lesgeven eigen maken en een online programma realiseren dat voldoet aan de gestelde onderwijsdoelstellingen. Ga er maar aan staan!


Bewaken van onderwijskwaliteit: snel bijsturen


Omdat de omschakeling naar online onderwijs zo snel is gegaan, is er minder tijd om vorm en inhoud zorgvuldig te ontwikkelen en waar nodig bij te sturen. Het is letterlijk snel schakelen. Zoals een onderwijsmanager vertelde: “de eerste week was overleven. De tweede week weet je al wat anders moet maar voor de volgende week weet je nog niet hoe het zal gaan”. Om zo snel bij te kunnen sturen en de kwaliteit van het online onderwijs op het gewenste en benodigde niveau te krijgen, volstaan de huidige vormen van kwaliteitsbeheersing en onderwijs ontwikkeling niet langer. Vanuit de gedachte van co-creatie en action learning zien we een waarderende aanpak (of Appreciative Inquiry) als meest effectief om hier een goede bijdrage te leveren.


Doorontwikkelingen op basis van wat werkt


De gedachte is simpel: door je te richten op datgene dat al (heel) goed gaat en dat proberen uit te bouwen, ontwikkel je jouw online lesprogramma naar een versie die steeds beter is. Een simpele gedachte maar we zijn gewend een tegengestelde route te volgen. Als je in de evaluatie van onderwijs niet focust op datgene dat verbetering behoeft of fout gaat, hoef je minder energie en tijd te steken in de analyse ervan, en in het bedenken van mogelijke oplossingen.

Het verschil tussen beide benaderingen zit ‘m in inhoud (succesvolle ervaringen geven input vanuit reeds bewezen succesfactoren) en draagvlak (werken vanuit het positieve, en vanuit betrokkenen zelf zorgt voor enthousiasme in plaats van weerstand). En daarnaast is er het verschil in tijd. 'Probleemgericht bijsturen' houdt in dat je oplossingen bedenkt en die na toepassing gaat evalueren en gaat kijken of ze werken. Met de waarderende benadering draai je dat om en boek je een enorme tijdswinst: omdat de aanpassing zich eerder al heeft bewezen kun je deze direct toepassen.


Voorwaarden voor waarderend ontwikkelen


Een belangrijk element in achterhalen van eerdere successen is dat die successen voortkomen uit de persoonlijke ervaringen van mensen. Door zoveel mogelijk belanghebbenden in het proces te betrekken en individuele successen en onderliggende succesfactoren te laten delen (ook wel ‘the whole system in the room’ genoemd) ontstaat kruisbestuiving en daarmee een gezamenlijk (ideaal)beeld. In het geval van onderwijsontwikkeling en het online aanbieden van colleges is het betrekken van studenten dus een minimale voorwaarde. Als zij hun succeservaringen kunnen delen en samen met docenten (en andere stakeholders) de vertaling kunnen maken naar verbetering en ontwikkeling zal niet alleen de online les beter worden, de acceptatie ervan zal ook toenemen.


Dit kan overigens simpel, na een college of interactieve les, met evaluerende vragen die een meer waarderend karakter hebben.

Specifiek vragen wat ze in het college het meest inspirerend vonden of welke onderdelen voor hun het meest waardevol waren. En doorvragen naar de onderliggende of faciliterende factoren (denk aan de rol van de docent, bepaalde technologie of specifieke inhoud).

Met deze, anders gefocuste evaluatie geven studenten en docenten samen en snel invulling aan onderwijsontwikkeling. Zo kan de vliegende start die online lesgeven heeft gemaakt snel worden doorontwikkeld tot een blijvend modern en kwalitatief hoogstaand onderwijsaanbod.

13 keer bekeken

© 2018 Veranderen met succes